Omdlenie
Omdlenie to krótkotrwała (chwilowa) utrata przytomności.
Najczęstszą
przyczyną omdleń jest gwałtowne obniżenie się ciśnienia tętniczego, zdarzające
się zwłaszcza przy dłuższym staniu w okresie upałów.
Przyczyną mogą być również zbyt duże dawki leków u chorych z nadciśnieniem
tętniczym oraz bardzo często nitrogliceryna przyjęta z powodu bólu w klatce
piersiowej. Ocenia się, że około 20% ogółu ludności przebywało w swym życiu
omdlenie.
Omdlenia wazowagalne.
Omdlenia wazowagalne są najczęstszymi przypadkami omdleń. Jak wspomniano,
spowodowane są nieprawidłową regulacją częstości serca i ciśnienia tętniczego
krwi przez autonomiczny układ nerwowy. Mają miejsce w takich sytuacjach jak np.
podczas długotrwałego stania, zwłaszcza w źle wentylowanym pomieszczeniu, przy
gwałtownej zmianie pozycji ciała (po szybkim wstaniu z łóżka). Tego typu
omdlenia mogą być też wywołane przez emocję lub ból.
Omdlenia kardiogenne
(sercowe).
Omdlenia kardiogenne są rzadsze niż omdlenia wazowagalne, ale stanowią
potencjalne zagrożenie życia. Są spowodowane zmniejszeniem rzutu serca (serce
?pompuje? zbyt małą ilość krwi), niedokrwieniem mięśnia sercowego, zaburzeniami
hemodynamicznymi związanymi z tachykardią (zbyt szybkim ?biciem? serca) lub
bradykardią (zbyt wolnym ?biciem? serca).
Przyczyn
omdleń kardiogennych jest wiele. Mogą być nimi wady serca z utrudnieniem
odpływu krwi z komór serca: zwężenie zastawki aorty, kardiomiopatia
przerostowa, nadciśnienie płucne.
Niekiedy utrata przytomności stanowi pierwszy objaw śmiertelnego zagrożenia. Dlatego
też pierwszą czynnością powinno być sprawdzenie, czy jest zachowana funkcja
serca. Dopiero po przekonaniu się o zachowanej czynności serca i oddychania należy sprawdzić zachowanie się tętna
w okolicy nadgarstka. Jeżeli jest ono słabo wyczuwalne i znacznie przyspieszone
(do 140/min.) prawdopodobną przyczyną omdlenia jest gwałtowne obniżenie się
ciśnienia tętniczego, powodujące upośledzenie przepływu krwi przez tętnice
mózgowe. Obniżenie ciśnienia ma najczęściej przyczynę banalną (dłuższe stanie,
przyjęcie nadmiernej ilości leków - zwłaszcza nitrogliceryny), lecz może być
następstwem gwałtownego krwotoku wewnętrznego. Należy też pamiętać, że nawet
banalne omdlenie w wieku podeszłym może mieć niebezpieczne następstwa. Prostym
i najczęściej skutecznym sposobem pomocy w omdleniu jest płaskie ułożenie -
jeżeli możliwe z głową opuszczoną poniżej poziomu tułowia i uniesienie ku górze
nóg pod kątem 45 stopni.
Po powrocie przytomności należy sprawdzić sprawność mowy chorego, zachowanie siły mięśniowej kończyn (polecamy mocno uścisnąć dłoń). Mowa zamazana, niewyraźna, asymetria siły mięśniowej, świadczą o udarze jako przyczynie krótkotrwałej utraty przytomności i nakazują transport do szpitala w pozycji leżącej. Podobne postępowanie obowiązuje, jeżeli po odzyskaniu przytomności utrzymuje się bardzo przyspieszone lub bardzo zwolnione tętno (podejrzenie krwotoku wewnętrznego, zaburzenie rytmu serca).
