Porażenie prądem
Działanie prądu elektrycznego na organizm człowieka
może mieć charakter bezpośredni lub pośredni. Działanie bezpośrednie (porażenie
elektryczne) występuje wtedy, gdy przez ciało człowieka popłynie prąd
elektryczny. Wywołuje on wiele zmian fizycznych, chemicznych i biologicznych w
organizmie, zakłóca działanie układu nerwowego, co może objawiać się uczuciem
bólu, kurczami mięśni, zatrzymaniem oddechu, zaburzeniami krążenia krwi,
zaburzeniami wzroku, słuchu i równowagi, utratą przytomności czy migotaniem
komór serca, a często kończy się nawet śmiercią. Główną przyczyną śmierci w
wyniku porażenia prądem, często uważaną za jedyną, jest migotanie komór serca,
lecz śmierć może nastąpić również w skutek uduszenia, lub blokady serca, przy
czym należy pamiętać o tym że każdy organizm ludzki inaczej reaguje na przepływ
prądu elektrycznego.
Porażenie prądem może wystąpić po zetknięciu się ciała człowieka z częściami
metalowymi, które normalnie nie są pod napięciem, czyli są oddzielone od obwodu
elektrycznego izolacją roboczą, lub po zetknięciu z przedmiotami metalowymi nie
stanowiącymi części urządzeń elektrycznych np. z instalacją wodociągową i
grzewczą. Szczególne zagrożenie powoduje obsługa przyrządów ręcznych, których
napięcie przekracza napięcie bezpieczne, więc najczęstszą przyczyną porażeń
jest zetknięcie się z uszkodzonymi przyrządami takimi jak: wiertarki czy lampy
przenośne.
Skutki porażenia prądem zależą od jego rodzaju, wartości, czasu oddziaływania
oraz drogi przepływu przez ciało.
Działanie pośrednie prądu elektrycznego powoduje różnego rodzaju urazy,
powstające bez przepływu prądu przez organizm, np. oparzenia łukiem
elektrycznym czy uszkodzenia wzroku wskutek dużej jaskrawości łuku
elektrycznego.
Porażenia i oparzenia prądem elektrycznym mogą być spowodowane: wadliwą budową
urządzeń, pojawieniem się napięcia na metalowych częściach urządzeń i
konstrukcjach nie będących zwykle pod napięciem (np. w wyniku zwarć), a także
nieprzestrzeganiem przepisów bezpieczeństwa pracy oraz instrukcji obsługi urządzeń,
lekkomyślnością, czy brakiem odpowiedniej wiedzy o zagrożeniach.
W określonych warunkach urządzenia elektryczne mogą także spowodować pożar i
wybuch. Pożar powstaje zwykle na skutek niewłaściwego stanu technicznego
urządzeń elektrycznych, np. nadmiernego nagrzewania się, iskrzenia połączeń lub
nieprawidłowego ich użytkowania. Wybuch może być spowodowany nawet przez
urządzenie w pełni sprawne technicznie, którego konstrukcja nie jest jednak
przystosowana do wymagań danego środowiska pracy. Prąd elektryczny jest
niewątpliwie błogosławionym wynalazkiem ludzkości, ale stykając się z nim,
trzeba zachować wielką ostrożność.
Jak postępować przy porażeniu prądem
Uwalnianie porażonego spod działania prądu elektrycznego
- wyłącz napięcie właściwego obwodu elektrycznego
- odciągnij porażonego od urządzenia pod napięciem odpowiednimi
narzędziami z suchego drewna lub tworzywa sztucznego
- gdy wyłączenie napięcia może spowodować upadek porażonego,
zabezpiecz go przed tym
- po wyłączeniu napięcia upewnij się o jego braku za pomocą
wskaźnika napięcia
Pierwsza pomoc
Skutki porażenia prądem są tym groźniejsze, im większą powierzchnię ciała
objęło porażenie. Gdy już dojdzie do porażenia prądem, szansę na uratowanie
życia ludzkiego zależą od sprawności i szybkości osoby ratującej. Pierwszą
czynnością jest natychmiastowe wyłączenie prądu i jak najszybsze przystąpienie
do ratowania, ponieważ w pierwszej minucie istnieje 98% szansy na to że
człowiek zostanie uratowany, gdy już po 8minutach szansa ta maleje do 5%.
Następnie jeżeli jest możliwość, trzeba usunąć porażonego spod działania prądu,
zabezpieczając go równocześnie przed ewentualnym upadkiem, cały czas pamiętając
o tym, że ratujący musi być dobrze odizolowany w takim samym stopniu od ziemi
co od porażonego. Należy zachować szczególną ostrożność przy dotykaniu gołych
części przyrządów, oraz ciała porażonego. Jeśli porażony stracił przytomność
natychmiast powinno zastosować się sztuczne oddychanie. Ważne jest też to, aby
nie wlewać mu nic do ust , lecz okryć go ciepło i skierować go do szpitala.
