Złamania
Złamanie i jego rodzaje
Definicja złamań określa je jako częściowe lub całkowite przerwanie ciągłości kości (fractura ossis).
Złamania
zwłaszcza kości długich są zawsze bardzo niebezpieczne. Można je podzielić na
złamania zupełne - jeśli kość została przerwana w całym obwodzie, na złamania
częściowe (tzw. złamanie zielonej gałązki) i złamania wieloodłamowe - jeśli
nastąpiło przerwanie kości dzielące ją na więcej niż dwa fragmenty.
Inne rodzaje złamań wyróżnia się na podstawie uszkodzenia skóry. Jeśli jej
struktura nie została naruszona, mówimy o złamaniu zamkniętym; kiedy złamana
kość przerywa skórę - to złamanie jest otwarte. Jeśli fragmenty kości po
złamaniu są wgniecione w siebie, mówimy o złamaniu zaklinowanym.
Złamania zmęczeniowe powstaje w wyniku powtarzających się przeciążeń kończyny;
złamanie powiązane z chorobą (zapaleniem, nowotworem) określa się jako
patologiczne.
Czasem może dojść do tzw. złamania awulsyjnego, kiedy kość nie tylko ulega
całkowitemu przerwaniu, ale też następuje oderwanie jej fragmentu. Tego rodzaju
złamania spowodowane są uszkodzeniem występów kostnych. Dochodzi do nich, jeśli
mięśnie stają się silniejsze i bardziej wytrzymałe niż ich kostne przyczepy.
Złamań awulsyjnych doznają głównie sportowcy.
Objawy
złamania.
Najczęstszym objawem złamania kości ręki czy nogi jest ból i obrzęk w miejscu
złamania. Czasami - pocieszamy się - że to tylko stłuczenie lub nadwerężenie,
np. w przypadku złamań zamkniętych, spowodowanych intensywnymi ćwiczeniami.
Jeśli jednak nie możemy ruszyć ręką, zauważamy jej sinienie i szybko powstającą
opuchliznę - to powinno skłonić do szukania natychmiastowej pomocy lekarza.
Jest to niezbędne zwłaszcza w przypadku odczuwania mrowienia i drętwienia w
kończynie oraz zaniku tętna poniżej złamania. Na złamanie wskazywać może też
nienaturalny kształt kończyny, również jej długość (skrócenie) lub widoczne
wybrzuszenie.
Pierwsza
pomoc i leczenie.
Przede wszystkim trzeba zdjąć pacjentowi obuwie i starać się nie dopuścić do
niedokrwienia. Następnie należy unieruchomić złamaną kończynę i nie narażać
chorego na poruszanie. Jeśli doszło do złamania np. kości udowej czy podudzia,
właściwe jest unieruchomienie tej części kończyny czymś sztywnym. Podobnie
postępujemy w przypadkach złamań ręki, przy czym kość promieniową najlepiej
unieruchomić trójkątną chustą. Jeśli podczas złamania doszło do krwawienia,
trzeba założyć odpowiedni opatrunek uciskowy.
Medyczna pomoc polega na nastawieniu złamanej kości. Lekarz na podstawie
zdjęcia rentgenowskiego, umieszcza kończynę w specjalnej szynie lub zakłada
opatrunek gipsowy. Bardzo ważne dla szybkiego gojenia się złamania jest
prawidłowe nastawienie kości, gdyż umieszczona w gipsie na kilka tygodni, może
się źle zrosnąć lub nie zrosnąć wcale.
Poważne i skomplikowane złamania wymagają leczenia operacyjnego i zastosowania
specjalnych narzędzi do złożenia złamanej kości, takich jak śruby, gwoździe i
płytki. Dodatkowymi środkami wspomagającymi leczenie są antybiotyki i leki
przeciwzakrzepowe.
Zrośnięta kończyna po usunięciu gipsu jeszcze nie jest całkowicie wyleczona.
Osłabiona, dużo lżejsza niż zdrowa, wymaga rehabilitacji i ćwiczeń. Często
zdarza się, że skutki złamania odczuwalne są jeszcze wiele lat po wyleczeniu.
Powikłania i
skutki złamań.
Niebezpieczeństwo złamań przejawia się w różnego rodzaju powikłaniach.
Najczęstszym występującym skutkiem ubocznym jest wstrząs pourazowy, do którego
dochodzi w wyniku utraty dużej ilości krwi. W przypadku złamania kości udowej
można jej stracić nawet kilka litrów. Innym następstwem złamania jest
uszkodzenie znajdujących się w pobliżu kości naczyń krwionośnych, nerwów, a
nawet mięśni. Występują w związku z tym zaburzenia czucia. Niejednokrotnie w
wyniku złamania dochodzi też do zakażeń, szczególnie podczas złamań otwartych,
kiedy głęboka rana umożliwia przenikanie w głąb tkanek bakterii z zewnątrz.
Groźnym skutkiem złamania są zatory tłuszczowe, które zaburzają ukrwienie
narządów; kuleczki tłuszczu za złamanej kości poprzez krew mogą wędrować do
płuc i mózgu, w rezultacie powodując zawał.
Poważnym powikłaniem w trakcie leczenia jest brak zrastania się kończyny,
określany jako tzw. staw rzekomy. Po zdjęciu gipsu natomiast najczęściej
dochodzi do osłabienia mięśni. Nie należy wtedy forsować ręki, a w przypadku
złamań nóg - biegać lub wykonywać podskoków.
